Bir Kar Tanesinden Çığa Ekonomideki Fizik Rolü

Yaşamımızı ne temelden ilgilendiren şey demi şu ekonomi. Sadece kriz zamanı değil her gün her an, refah içinde olma arzumuz bizi ihtiyaç bilimi ekonomiye ve onun altında gelişen diğer parametrelere hatırı sayılır bir yönlendirme ile yöneltiyor.

Peki bu parametreler borsalarsa bir borsa parametresi değişkeni olan endeksleri kim ve nasıl etkiliyor. Aslına bakarsanız ekonomideki cevabı iktisadi ajanlar yani piyasada aktif rol alan aktörler. Borsaya da girdiğimiz siz ben onlar iktisadi ajan oluyoruz ve paranın döngüsüne sermayemiz ölçüsünde kaotik bir etki yapıyoruz. Peki bu kaosu çözmek için yıllarca yanlış bilime baktığımızı söylesem cevabın ekonomide değil de fizikte olduğunu söylesem. Bunun üzerine bir durup düşünmeye başladığımızda o değerli vaktimizi ekonofizik kavramı ile karşılaşarak değerlendirebiliriz. İnsanların insan gibi değil de parçacık gibi hareket ettiğini söyleyen bu metafor matematiği de arkasına alarak borsada etkili olmuştur. Hali hazırda fibonacci sayıları borsada kulanılırken 1990 ların sonuna doğru ortaya çıkan ekonofizik güç yasalarıyla servetin dağılımındaki %1 in servetin %50 sine sahip olmasını çok güzel bir şekilde açıklamıştır. Çok sayıda etkileşen parça ve ölçekten bağımsız borsada kaos hakimdir bu da ekonomiyi rasyonel olağan normal dağılımlı olmaktan çıkaran gerçek dünyada servetin insanoğluna bir cilvesidir.

Ekonomi bugüne kadar hep rasyonel olağan ve matematiğin belli kurallarına uyan bir çark gibi düşünüldü. Oysa ki ekonomi kaotik doğaçlama büyüyen ve küçülen ve adaptasyon kabiliyeti yüksek bir çığdır. Hangi kar tanesinin hangi boyutta bir çığ yaratacağını anlamak için ekonofizik dehlizlerine dalmamamız ve bu konuda daha fazla çalışma yapmamız gerekmektedir.

Editör | 27.01.2026 16:16